Inventory Valuation

Phương Trình Dòng Chảy Chi Phí Hàng Tồn Kho

$\text{COGS}=\text{Beginning Inventory}+\text{Purchases}-\text{Ending Inventory}$

$\text{Ending Inventory}=\text{Beginning Inventory}+\text{Purchases}-\text{COGS}$

Giả Định Dòng Chảy Chi Phí

FIFO (First-In, First-Out)

• Chi phí hàng tồn kho cũ nhất được ghi nhận vào COGS trước
• Ending inventory phản ánh chi phí mua gần nhất
• Được chấp nhận theo cả IFRS và US GAAP

LIFO (Last-In, First-Out)

• Chi phí hàng tồn kho mới nhất được ghi nhận vào COGS trước
• Ending inventory phản ánh chi phí cũ nhất
• Chỉ được chấp nhận theo US GAAP (bị cấm theo IFRS)

Weighted Average Cost (WAC)

$\text{WAC per unit}=\frac{\text{Cost of Goods Available for Sale}}{\text{Total Units Available for Sale}}$

• COGS và ending inventory được tính dựa trên chi phí bình quân gia quyền
• Được chấp nhận theo cả IFRS và US GAAP

Specific Identification

• Chi phí thực tế của từng đơn vị hàng được theo dõi và ghi nhận riêng lẻ
• Áp dụng cho các mặt hàng độc nhất, giá trị cao (trang sức, nghệ thuật, bất động sản)
• Được chấp nhận theo cả IFRS và US GAAP

So Sánh FIFO và LIFO: Tác Động Khi Giá Tăng (Lạm Phát)

Chỉ số	FIFO	LIFO
COGS	Thấp hơn (chi phí cũ, rẻ hơn)	Cao hơn (chi phí mới, đắt hơn)
Ending Inventory	Cao hơn (chi phí gần đây)	Thấp hơn (chi phí cũ)
Gross Profit	Cao hơn	Thấp hơn
Net Income	Cao hơn	Thấp hơn
Income Taxes	Cao hơn	Thấp hơn
Cash Flow (sau thuế)	Thấp hơn	Cao hơn (tiết kiệm thuế)

Trong giai đoạn giảm phát (deflation — giá giảm), tất cả các tác động trên đều đảo ngược.

LIFO Reserve

$\text{LIFO Reserve}={\text{Inventory}}_{FIFO}-{\text{Inventory}}_{LIFO}$

Dùng để chuyển đổi từ LIFO sang FIFO để so sánh:

${\text{Inventory}}_{FIFO}={\text{Inventory}}_{LIFO}+\text{LIFO Reserve}$

${\text{COGS}}_{FIFO}={\text{COGS}}_{LIFO}-\Delta \text{LIFO Reserve}$

Điều Chỉnh Báo Cáo Tài Chính (Từ LIFO Sang FIFO)

Khoản mục	Điều chỉnh
Inventory (BS)	Cộng LIFO Reserve
COGS (IS)	Trừ phần thay đổi của LIFO Reserve
Retained Earnings	Cộng LIFO Reserve $\times (1-t)$
Deferred Tax Liability	Cộng LIFO Reserve $\times t$
Cash	Không thay đổi (thuế đã được thanh toán)

LIFO Liquidation

Xảy ra khi một doanh nghiệp áp dụng LIFO bán ra nhiều đơn vị hơn số lượng mua vào, khiến các lớp hàng tồn kho cũ với chi phí thấp bị đưa vào tiêu thụ.

Tác động:

• COGS giảm giả tạo (chi phí cũ được đưa vào báo cáo kết quả kinh doanh)
• Gross profit và net income được báo cáo cao hơn thực tế
• Thanh toán thuế cao hơn
• Kết quả không bền vững — đây là hiện tượng tăng thu nhập chỉ xảy ra một lần

Định Giá Hàng Tồn Kho Trên Bảng Cân Đối Kế Toán

IFRS: Lower of Cost or Net Realizable Value (NRV)

$\text{NRV}=\text{Estimated Selling Price}-\text{Costs to Complete and Sell}$

• Ghi giảm xuống NRV nếu giá gốc > NRV
• Được phép hoàn nhập (tối đa bằng giá gốc ban đầu) nếu NRV phục hồi

US GAAP: Lower of Cost or Market

• Market = Chi phí thay thế (replacement cost), nhưng bị giới hạn bởi:
  • Trần (Ceiling) = NRV
  • Sàn (Floor) = NRV - Biên lợi nhuận thông thường (normal profit margin)
• Ghi giảm nếu giá gốc > market
• Không được phép hoàn nhập (ngoại trừ phương pháp LIFO/bán lẻ; FIFO/WAC sử dụng NRV theo ASU 2015-11)

Các Chỉ Số Hàng Tồn Kho

$\text{Inventory Turnover}=\frac{\text{COGS}}{\text{Average Inventory}}$

$\text{Days of Inventory on Hand (DOH)}=\frac{365}{\text{Inventory Turnover}}$

Tác Động Đến Phân Tích Tài Chính

Điểm phân tích	Lưu ý
So sánh giữa các công ty	Chuyển đổi các công ty dùng LIFO sang FIFO bằng LIFO reserve
Phân tích xu hướng	Chú ý các thay đổi trong phương pháp tính hàng tồn kho
LIFO liquidation	Điều chỉnh thu nhập để loại bỏ các khoản lợi nhuận không bền vững
Ghi giảm hàng tồn kho	Có thể là dấu hiệu hàng lỗi thời hoặc nhu cầu giảm sút
Hàng tồn kho tăng so với doanh thu	Cảnh báo tiềm ẩn về nhu cầu suy yếu

Xem Thêm

• Expense Recognition
• IFRS vs GAAP Differences
• Financial Ratios
• FSA Master Formula Sheet